KAHVALTI YAPIYOR MUSUNUZ ?

Yeni bir güne dengeli ve güçlü kahvaltıyla başlamak kadar sağlıklı bir davranış düşünülemez. Araştırmalar kahvaltı yapmadan güne başlayanları pek çok sorunun beklediğini gösteriyor, kuşluk saatlerinde başlayan dikkat eksikliği, odaklanma güçlüğü, gerginlik, öğrenme zorluğu, işte ve okulda verimsizlik görülüyor. KAHVALTI yapmadığınız günlerde kendinizi daha bitkin, güçsüz ve daha alıngan hissederseniz sakın şaşırmayın. Kahvaltı yapmama alışkanlığı olanların kolay kilo aldıkları bilinmektedir. Çevrenizde kilo fazlalığı ve obezite sorunu olanlarla konuşursanız, önemli bir kısmının kahvaltı öğününü atladıklarını öğreneceksiniz. Kahvaltı yapmayanlar sadece kolay kilo almakla kalmazlar. Kilo vermekte veya verdiği kiloları korumakta da güçlük çekerler. Düzenli kahvaltı alışkanlığı olmayanlarda kolesterol yüksekliğinin daha sık görüldüğü ve koroner arterosklerotik kalp hastalığı eğiliminin fazlalaştığı da belirtilmektedir.

KAHVALTI YAKITINIZDIR En son önceki akşam saat sekiz civarında akşam yemeğinizi tamamladınız. Bir-iki saat sonra 150-200 kalorilik bir atıştırma yapmış olsanız bile sabah uyandığınızda bedeniniz neredeyse 10-12 saattir enerji sağlayacak hiçbir yakıt almamış demektir. Sabah kahvaltınız oldukça uzun bir açlığın sonunda ve gün boyu sürecek yoğun bir bedensel aktivitenin başlangıcında vücudunuzun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlayacak ilk yakıtınızdır. Kahvaltıda aldığınız yakıt, iyice azalan kan şeker düzeyinizi tekrar normal seviyelere yükseltecektir. Başta beyniniz ve kaslarınız olmak üzere pek çok organınız ihtiyaç duydukları yakıta ve yaşamsal pek çok maddeye kahvaltı sonrasında kavuşabileceklerdir. Açlık uyarıları bedeninizin ihtiyacı olan enerji gereksinimine ait kırmızı ikaz lambaları gibidir. Siz bu uyarıları reddeder, enerji gereksiniminizi karşılamazsanız önce kan şekeriniz düşecektir. Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi) kritik değerlere indiğinde başlangıçtaki masum açlık hissi, yerini beyninizin şeker ihtiyacı içinde olduğuna işaret eden sinirlilik, hırçınlık, gerginlik, algılama ve ifade etme güçlüğü, odaklanma bozukluğu, düşünce karmaşası, uyku hali gibi belirtilere bırakacaktır. Bu belirtileri çarpıntı, terleme ve bilinç bozukluklarının izleyebileceğini aklınızda tutmalısınız. Kaslarınız ihtiyacı olan enerjinin yokluğunda hareket etmekte, çalışmakta kısacası işlerini görmekte zorlanacak ve siz kendinizi bitkin, halsiz, yorgun hissedeceksiniz.
KİLO DERDİNİZ VARSA Kahvaltı ile güne başlayanlarda kilo alma eğiliminin daha az olduğu bilinmektedir. Kilo fazlalığı ve şişmanlık sorunu olanların pek çoğunda kahvaltı öğününü atlama gibi kötü bir alışkanlık mevcuttur. Eğer kilo verme çabası içindeyken, kahvaltı yapmama gibi bir yanlışlık yaparsanız kilo vermeyi beklememelisiniz. Bizim önerimiz, her koşulda günlük alacağınız toplam kalorinin yüzde 40 kadarını kahvaltıda almanız yönündedir. İyi, dengeli ve güçlü bir kahvaltıyı takip eden öğünlerde daha düşük kalorili öğünler ve atıştırmalarla yetinmeniz kolaylaşacaktır. Çocuk ve yaşlılar için kahvaltı şart Kahvaltı öğününün mutlaka alınması düzenli dengeli ve yeterli bir kahvaltı alışkanlığı çocuklar, gençler ve yaşlılar için daha önemlidir. Çocuk ve gençlerde kahvaltı yapmama ya da kahvaltıda yetersiz besin tüketme yanlışlığı, öğrenme ve algılamayı bozmakta, bellek yeteneğini olumsuz yönde etkilemekte, okuldaki başarı düzeyini düşürmektedir. Yaşlılarda bellek kusurlarına, algılama bozukluklarına ve kas güçsüzlüğüne daha erken sebep olabilir.
İYİ BİR KAHVALTI NASIL OLMALI Kepekli ekmek, çavdar ve yulaf ekmekleri, tahıl gevrekleri gibi glisemik indeksi düşük karbonhidratları, yarım yağlı süt, yarım yağlı meyveli yoğurt ve peynir, yumurta beyazı veya tam yumurta gibi biyolojik değeri yüksek proteinleri tercih etmelisiniz. Meyve veya meyve suyu yararlı seçeneklerdir. Zeytin ihtiva ettiği kaliteli yağ ve yüksek besleyici yapısı nedeniyle, domates, yeşil biber gibi sebzeler zengin antioksidan flavonoid muhtevalarıyla önemli kahvaltı alternatiflerdir.
UNUTMAYIN Pek çok araştırma düzenli kahvaltı alışkanlığı olanların daha uzun yaşadıklarını, daha genç ve geç yaşlandıklarını ortaya koymaktadır. Kilo kontrolünüzü koruyabilmek, kolesterol yüksekliğinden korunabilmek, daha geç ve genç yaşlanabilmek, kısacası kaliteli bir hayat sürüp daima formda olabilmek için kahvaltı yapmayı unutmamalısınız.

Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU